Naprawa matryc LCD

Rodzaje uszkodzeń w matrycach LCD

Panel LCD to najbardziej wrażliwy na uszkodzenia podzespół telewizora. Jego awaryjność jest tym większa, im większy ekran i wyższa rozdzielczość. Przyczyny uszkodzeń to zarówno urazy mechaniczne jak i usterki samoczynne.

Pierwsze telewizory LCD miały matryce wykonane z grubszego szkła niż obecnie, tłukły się tylko z winy użytkownika. Te najnowsze są tak delikatne, że pękają nawet przy niewielkich naprężeniach, czyli bardzo nie wiele trzeba aby taki telewizor skasować.

Trzeba wiedzieć, że każde uszkodzenie mechaniczne szkła jest nienaprawialne. Jeśli widać na ekranie ślad od uderzenia, zarysowanie lub choćby mały pajączek to nie da się tej wady naprawić. Przez pęknięte szkło dostaje się do matrycy powietrze, rozlewa się ciekły kryształ, postępuje korozja, a niekiedy pękają wewnętrzne linie zasilające.

Innym uszkodzeniem mechanicznym mogą być uszkodzone taśmy łączące drivery ze szkłem i COF. Do ich wymiany potrzebna jest specjalistyczna maszyna do bandingu, a koszt takiej naprawy jest na granicy opłacalności.

Generalnie do naprawy nadają się tylko uszkodzenia, które powstały samoczynnie. Są to zwarcia i przerwy na liniach zasilających wewnątrz szkła matrycy. O ile w pierwszych telewizorach LCD tego typu uszkodzenia były rzadkością, to nowe wielkoekranowe matryce o rozdzielczości 4K psują się nagminnie.

 

Zwarcia wewnątrz matrycy

Zwarcie wewnątrz matrycy

Zwarcia na liniach zasilających wewnątrz szkła matrycy powstają samoczynnie na skutek wad materiałowych i przekroczenia dopuszczalnych parametrów. Gdy obejrzy się pod mikroskopem podświetloną matrycę, widać gęsta sieć ścieżek sterujących liniami pikseli. Pomiędzy tymi liniami można dostrzec ślady korozji i przepaleń. Wady te powstają na skutek przebicia pomiędzy krzyżującymi się liniami lub sąsiadującymi zbyt blisko siebie.

Czym wyższa rozdzielczość matrycy, tym gęstsza sieć ścieżek. W matrycach Ultra HD, 4K jest co najmniej 3840 x 2160 linii. To dużo więcej niż w matrycach Full HD, dlatego ścieżki w matrycy 4K są bardzo cienkie i prowadzone gęsto obok siebie. Nie wiele trzeba aby pomiędzy tak gęstą siecią linii następowały przebicia. Największe prawdopodobieństwo zwarć występuje pomiędzy liniami o dużej różnicy potencjałów. Np. pomiędzy VGL a VGH może być około 40 V, podobnie na liniach LC1 i LC2. Również dochodzi do zwarć na liniach: CPV CKV CKVB STV STVP OE

Matryca jest tak złożonym podzespołem, że już nawet w procesie produkcji duża część gotowych matryc ma wady. Najczęściej są to poziome lub pionowe linie na ekranie. W zależności gdzie powstało zwarcie, obraz może drgać, mieć niewłaściwe kolory, na całym ekranie lub w wybranych miejscach. Część z tych uszkodzeń można jeszcze naprawić na gotowej matrycy.

Laserowe usuwanie zwarć

Laser do przepalania zwarć w matrycy

Można by sadzić, że nie da się usunąć zwarcia matrycy, które jest wewnątrz hermetycznie zamkniętego szkła. Jednak jest na to kilka sposobów. Najbardziej precyzyjnym narzędziem jest laser, którego używa się jak noża. Operacje tą wykonuje specjalistyczna maszyna laserowa. Operator podłącza do matrycy plansze testowe, podświetla ją od dołu i za pośrednictwem mikroskopu i monitora podgląda ścieżki wewnątrz matrycy. Mając taki podgląd może precyzyjnie ustawić mikroskop w miejscu gdzie doszło do zwarcia. Zwykle widać na monitorze ślad nadpalenia na jednej lub kilku liniach. Zwarcie usuwa się odcinając uszkodzone obszary światłem lasera. Na ekranie wygląda to jak kursor, który jak gumka wymazuje niepotrzebne linie. Zwarcie usunięte tą metodą, jest zupełnie nie zauważalne przez użytkownika telewizora. Nawet jak zablokuje się kilka pikseli to ludzkie oko nie jest w stanie wychwycić tej wady.

Maszyna laserowa kosztuje kilkaset tysięcy, więc dysponują nie tylko fabryki matryc i specjalistyczne firmy. Serwisy telewizyjne muszą stosować inne metody naprawy matryc.

Przepalanie zwarć

Nawet w warunkach serwisu bez korzystania z laseru można naprawić matrycę. Znając budowę matrycy i typowe miejsca powstawania zwarć można je usuwać stosując "short killer".

Podstawa takiej naprawy jest prawidłowa diagnoza. Nigdy nie ma dwóch takich samych uszkodzeń. Przyczyna zwarć często jest korozja na ścieżkach wewnątrz matrycy, może ona powstać w dowolnym miejscu i dawać odmienne objawy. Pomiary wykonuje się omomierzem na zakresie Mohm i na oscyloskopie.

Wartość napięcia do przepalenia zwarć ustala się na podstawie rezystancji zwarcia i rodzaju linii. Źle dobrane napięcie lub czas trwania impulsu może trwale uszkodzić matryce. Po usunięciu zwarć dobrze jest skorygować napięcia zasilające VGH i VGL programatorem układów PMIC.

Wielu serwisantów zamiast usuwać zwarcia to blokuje zwarte linie. Jest to niewłaściwe, bo wiąże się to z gorsza jakością odbioru i ryzykiem poważniejszej wady matrycy. Blokowanie to ostateczność, np. w sytuacji gdy mamy obustronne zwarcie lub wielościeżkowe.

Szacunkowo tylko około 50% napraw matrycy udaje się całkowicie bez utraty jakości. Częściowa naprawa to widoczne przebarwienia lub prążki na części matrycy lub pojedyncze linie poziome.

Usterki matryc 4K najczęściej występują w nowych telewizorach Samsung, LG, Philips, TCL, Thomson i podobnych.

Naprawę zawsze najlepiej zlecić specjalistycznym serwisom, które maja doświadczenia z tymi matrycami.

Polecamy serwis naprawy telewizorów we Wrocławiu: Naprawa matryc LCD